Πόσο μας επηρεάζει η υπερθέρμανση του πλανήτη;

Το καυτό καλοκαίρι του 2003 συνέβαλε στο θάνατο 20.000 Ευρωπαίων. Οι επιστήμονες προβλέπουν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη στον αιώνα μας, στην Ευρώπη μπορεί να φτάσει τους 2ο C έως και 6,3ο C. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) εκφράζει ανησυχίες ότι το ετήσιο τίμημα σε θανάτους λόγω του καύσωνα μπορεί να πολλαπλασιαστεί στα μέσα του αιώνα, λόγω των κλιματικών αλλαγών.
Ο ανθρώπινος οργανισμός λειτουργεί φυσιολογικά περίπου στη θερμοκρασία των 37ο C. Η θερμοκρασία αυτή διατηρείται σταθερή στο εσωτερικό του σώματος ανεξάρτητα από τις κλιματολογικές αλλαγές, τη μυϊκή δραστηριότητα ή το ρουχισμό, με μηχανισμούς που παράγουν, μεταφέρουν κι αποβάλλουν ή διατηρούν τη θερμοκρασία του σώματος. Ο οργανισμός παράγει διαρκώς θερμότητα, η οποία όταν αυξηθεί πολύ ανοίγει τα αιμοφόρα αγγεία του δέρματος, μεταφέροντας έτσι περισσότερο αίμα από το εσωτερικό του σώματος του οποίου η θερμότητα αποβάλλεται με την ακτινοβολία και τον ιδρώτα.

Θερμοπληξία - βασικές πληροφορίες

Θερμική εξάντληση

Ομάδες υψηλού κινδύνου σε καύσωνα

• Όλα τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών.
• Όλα τα άτομα που πάσχουν από χρονιά νοσήματα όπως καρδιόπαθειες, νεφροπάθειες, ηπαττοπάθειες, σακχαρώδη διαβήτη κ.α.
• Όλα τα άτομα που για ιατρικούς λογούς λαμβάνουν φάρμακα για χρόνια νοσήματα όπως: διουρητικά, αντιχολινεργικά, ψυχοφάρμακα, αντισυλληπτικά, ορμονούχα συμπεριλαμβανομένης της ινσουλίνης και των αντιδιαβητικών δισκίων. Ιδιαιτέρα κατά την περίοδο των υψηλών θερμοκρασιών περιβάλλοντος θα πρέπει να συμβουλεύονται τον γιατρό για την ενδεχομένη ελάττωση της δοσολογίας.

Προληπτικά μέτρα θερμοπληξίας

Αναπλήρωση Υγρών
Είναι βασικό, να πίνουμε πολλά υγρά πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την έκθεσή μας σε υψηλές θερμοκρασίες. Η αντικατάσταση του νερού, των αλάτων και του ποτάσιου στον οργανισμό μας θα βοηθήσει να αποφύγουμε τυχόν επιπλοκές λόγω της ζέστης. Για κάθε λίτρο νερού που χάνουμε, η θερμοκρασία του σώματός μας αυξάνεται, οι καρδιακός ρυθμός επιταχύνεται κατά 8 παλμούς το λεπτό και η απόδοση της καρδιάς μας μειώνεται, καθιστώντας την εργασία πιο δύσκολη.Πριν από την εργασία, πρέπει να καταναλώνουμε ένα με δύο ποτήρια νερό ή χυμό, ενώ και κατά τη διάρκεια, οι ειδικοί συστήνουν να πίνουμε τουλάχιστον ένα λίτρο νερό ανά ώρα. Με τα γεύματα, πρέπει να πίνουμε όσο περισσότερο νερό μπορούμε, γενικότερα, όμως, τα υγρά που χάνουμε, επιβάλλεται να αναπληρώνονται συστηματικά, καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας. Επιπλέον, καλό θα ήταν να περιορίσουμε την καφεΐνη και να αποφεύγουμε το αλκοόλ.

Αναψυκτικά
Ιδιαίτερα δημοφιλή στους αθλητές, είναι τα ποτά που περιέχουν ηλεκτρολύτες (σόδα, ποτάσιο) και υδρογονάνθρακες (γλυκόζη, σουκρόζη κλπ). Τα αναψυκτικά αυτά βοηθούν στη διατήρηση της ενέργειας και των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, ενώ έχει αποδειχθεί, ότι καταναλώνονται πιο εύκολα από το νερό, χάρη στο ελαφρό άρωμα που διαθέτουν. Συνήθως, λαμβάνουμε επαρκείς ποσότητες υδρογονανθράκων και ηλεκτρολυτών με τα γεύματα. Ωστόσο, ποτά όπως το Gatorade μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της ενέργειας για μεγάλες περιόδους, ακόμη και χωρίς κατανάλωση φαγητού. Επιπλέον, τα αναψυκτικά που περιέχουν πολυμερή γλυκόζης, παρέχουν περισσότερη ενέργεια ανά λίτρο.

Αντικατάσταση Ηλεκτρολυτών
Σε περιόδους μεγάλης ζέστης, μπορούμε να καταναλώνουμε άφοβα μεγαλύτερη ποσότητα άλατος. Αυτοί που είναι ασυνήθιστοι στη ζέστη, χάνουν περισσότερα άλατα με τον ιδρώτα. Παρ' όλα αυτά, η κατανάλωση άλατος σε μορφή ταμπλέτας δε συνιστάται, γιατί η υπερβολική ποσότητα μπορεί να βλάψει τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος και να προκαλέσει κόπωση, υψηλή πίεση, στομαχικές διαταραχές, μυϊκούς πόνους, διαταραχές στη λειτουργία της καρδιάς, απώλεια ποτάσιου και διανοητική σύγχυση. Η κατανάλωση λεμονάδας ή χυμού ντομάτας βοηθά στη διατήρηση των επιπέδων ποτάσιου στον οργανισμό.

Ενυδάτωση
Η σωστή ενυδάτωση απαιτεί συνεχή αντικατάσταση των υγρών του σώματος. Ωστόσο, η κατανάλωση απλού νερού, ακόμη και σε μεγάλες ποσότητες, δεν είναι αποτελεσματικός τρόπος ενυδάτωσης, γιατί καταστέλλει το αίσθημα της δίψας και προκαλεί συχνοουρία. Σε περιόδους μεγάλης ζέστης, τα υγρά που πίνουμε, πρέπει να περιέχουν σχετικά υψηλά επίπεδα σόδας και λίγο ποτάσιο. Διαφορετικά η κατανάλωση υγρών πρέπει να συνοδεύεται από τροφές που περιέχουν τέτοιους ηλεκτρολύτες. Η σόδα που περιέχεται στα συνηθισμένα αναψυκτικά δεν επαρκεί για τις ανάγκες ενυδάτωσης του οργανισμού.

Προστατευθείτε από τη ζέστη
Όταν η θερμοκρασία του σώματός μας αυξάνεται πέρα από τα ανεκτά όρια, υπάρχει κίνδυνος να πάθουμε θερμοπληξία. Ο θερμός αέρας, η υγρασία, η μεγάλη ζέστη και η άπνοια, σε συνδυασμό με την ένταση της προσπάθειας που καταβάλουν οι πυροσβέστες κατά την κατάσβεση των δασικών πυρκαγιών, δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες για θερμοπληξία.

Θερμορρυθμιστική λειτουργία ανθρώπινου οργανισμού

Ο άνθρωπος διατηρεί σταθερή την εσωτερική του θερμοκρασία (36,8+/-0,4 0C), με τη βοήθεια θερμορρυθμιστικών μηχανισμών που διαθέτει, επιτρέποντάς του να ζει σε περιβάλλοντα με μεγάλες διακυμάνσεις της εξωτερικής θερμοκρασίας (π.χ στους Πόλους , αλλά και στον Ισημερινό). Ο έλεγχος αυτων των μηχανισμών έχει έδρα τον εγκέφαλο.

Σε υψηλές θερμοκρασίες, το σώμα αποβάλλει θερμότητα περιορίζοντας τις καύσεις του, με διεύρυνση των μικρών αγγείων, με αύξηση της εφίδρωσης και με επιτάχυνση της αναπνοής. Η αποβολή θερμότητας γίνεται αναλογικά με αγωγή 33%, με ακτινοβολία 45% και με εξάτμιση 22%.

Η θερμοπληξία είναι εξαιρετικά επείγουσα ιατρική κατάσταση, απειλητική για τη ζωή η οποία οφείλεται σε ανεπάρκεια ή σε δυσλειτουργία των θερμορρυθμιστικών μηχανισμών. Εκδηλώνεται με εγκεφαλικές διαταραχές , υψηλό πυρετό και απουσία εφίδρωσης.

Πρώτες Βοήθειες σε θερμοπληξία

• Αφαιρέστε ταχέως τα ρούχα του ασθενούς.


• Ψεκάστε το σώμα με δροσερό νερό. Η χρήση πάγου είναι καλό να αποφεύγεται αλλά πρέπει να επιχειρείται αν η θερμοκρασία δεν μειωθεί.


• Χρησιμοποιείστε ανεμιστήρες ή οποιοδήποτε μέσο μπορεί να διοχετεύσει αέρα με μεγάλη ταχύτητα.


• Βάλτε τον ασθενή σε πλάγια θέση ώστε να βρίσκεται στη ροή του αέρα.


• Ειδοποιείστε το 166. Ο θερμόπληκτος ενδέχεται να χρειαστεί νοσηλεία σε Εντατική Μονάδα. 25% των πασχόντων καταλήγουν ενώ, η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να ελαττώσει την θνητότητα.

Προδιαθεσικοί παράγοντες θερμοπληξίας

• Ηλικία άνω των 65 ετών.



• Καρδιακή ανεπάρκεια, χρόνια ασθένεια των νεφρών ή του ήπατος (ήπαρ=συκώτι).



• Χρήση αλκοόλ κι άλλων κατασταλτικών φαρμάκων.



• Χρήση αντικαταθλιπτικών φαρμάκων, φαινοθειαζινών, αντιπαρκινσονικών κι ορισμένων αντιαλλεργικών.



• Ιστορικό παλαιότερης θερμοπληξίας.



• Μοναχικά εξασθενημένα άτομα.



• Υπέρβαρα άτομα.



• Ερασιτέχνες απροπόνητοι αθλητές σε κοπιώδεις αθλητικές δραστηριότητες (π.χ σε μαραθώνιο).



• Εργασία κάτω από πολύ υψηλή θερμοκρασία περιβάλλοντος.

Ορισμός, Αίτια, Συμπτώματα θερμοπληξίας

Η θερμοπληξία είναι η κλινική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από επιμένουσα υπερθερμία με σταθερή αύξηση της θερμοκρασίας σώματος άνω των 41oC.

Αίτια θερμοπληξίας αποτελούν:

• η υψηλή εξωτερική θερμοκρασία με υψηλή υγρασία, (ώστε να εμποδίζεται η απώλεια θερμότητος με εξατμίσεις)
• ο προδιαθετειμένος οργανισμός.

Τα συμπτώματα που ενδέχεται να εμφανοστούν ειναι ζάλη, έμετος, παραλήρημα και διανοητική σύγχυση, σπασμοί και καμιά φορά πλήρης απώλεια αισθήσεων. Ο πάσχων μπορεί να έχει σκοτοδίνη και να μη μπορεί να σταθεί. Το δέρμα είναι καυτό, ερυθρό και ξηρό. Ο πυρετός φτάνει στους 410C. H αναπνοή είναι γρήγορη ενώ ο σφυγμός εξασθενεί προοδευτικά.
Αν ο ασθενής παραμείνει ως έχει γρήγορα παθαίνει μαζική καταστροφή των μυών, νεφρική και αναπνευστική ανεπάρκεια που εκδηλώνονται με αναστολή της αποβολής ούρων και με πνευμονικό οίδημα. Οι αρρυθμίες από την καρδιά είναι παρούσες ενώ βλάπτεται και η πήξη του αίματος. Ο θάνατος υπό αυτές τις συνθήκες είναι αναπόφευκτος.